ابو القاسم سلطانى

236

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

Code - 599 اريصارن Arisarum vulgare Targ . Toz اريصارن گياهى علفى است و در زمره گياهان تك‌لپه‌اى Monocotylodon از خانواده Araceae محسوب مىشود . گياه داراى ريزوم و برگ‌هاى بزرگ قلبىشكل با دمبرگ دراز و گل‌هاى شبيه به شيپور مىباشد شرح و خواص اين گياه در كتاب دياسقوريدوس و الحاوى رازى جداگانه آمده و از انواع لوف به شمار نيامده است . پزشكان قبل از شريف ادريسى 1 * دو گياه Arum italicum , Dracunculus vulgaris را به ترتيب لوف الكبير يا لوف الحيه و لوف صغير يا لوف جعد ناميده‌اند . شريف ادريسى و مولفين بعد از وى لوف را سه نوع دانسته‌اند و گياه مورد بحث را نيز جزء لوف‌ها آورده و آن را لوف ثالث يا لوف صغير ناميده اند بنابراين منظور از لوف صغير نزد ديوسكوريد ، رازى ، هروى ، ابو ريحان ، ابن سينا و جرجانى و ابن ميمون لوف الجعد و نزد پزشكان شريف ادريسى ، ابن بيطار و مولفين اختيارات ، تحفه و مخزن دو گياه لوف جعد و اريصارن مىباشد و اين پزشكان ذيل لوف هر سه گياه را شرح مىدهند و نوع سوم همين لوف صغير يا اريصارن مىباشد و اصولا پزشكان قرون اوليه هجرى كمتر اين گياه را در كتب خود آورده‌اند . ديوسكوريد ذيل Arisaro كه حنين آن را به آريصالن معرب نموده مىنويسد : گياهى است كوچك كه ريشه آن مانند دانه زيتون و بسيار تندتر از لوف مىباشد . ضماد آن از پيشرفت قرحه‌هاى خبيثه 2 * جلوگيرى مىكند همچنين در بواسير سودمند است و اگر به صورت شياف در واژن حيوانات داخل نمايند واژن را فاسد مىسازد ( ترجمه از دياسقوريدوس م 2 - ش 167 ص 221 ) . ارسارون ، جالينوس در ششم گويد آن از لوف كبير كوچكتر است ريشه آن به حجم زيتون و گرمتر از لوف مىباشد ( الحاوى ج 20 - 79 ) . لوف سه نوع است يكى را به يونانى دراقيطون 3 * معنى آن لوف الحيه از جهت آنكه ساقه آن شبيه به پوست مار و آن را لوف السبط و لوف كبير مىنامند 4 * نوع دوم به يونانى آرن به بربرى ايرن و به اندلس صقاره و آن لوف الجعد است 5 * نوع سوم را به يونانى اريصارن نامند و آن صرين است و اهل مصر آن را ذريره مىنامند . . . شريف گويد لوف صغير اثر درمان‌كنندگى عجيبى دارد ، هنگامى كه آن را كوبيده با روغن مخلوط نموده به دست و پاى شخص جذامى طلا كنند از پيشروى زخم جلوگيرى مىكند و چنانچه به درمان ادامه داده شود آن را درمان مىكند و اگر آن را با روغن كهنه مخلوط و بر دملها طلا كنند آنها را شفا مىبخشد و جالينوس گفته است كه آن گرمتر از لوف است ( جامع مفردات ج 4 - 115 ) . لوف به پاريس پيل گوش خوانند و آن سه نوع است . . . نوع سوم را به يونانى اريصارون 6 * خوانند و اهل مصر آن را دوبوه 7 * خوانند ( اختيارات 399 ) . اريصارن به يونانى دويره است ( تحفه 19 ) دويره نوعى از لوف 8 * است ( تحفه 119 ) . لوف . . . قسم ثالث را لوف الصغير نامند و او بسيار كوچكتر از دو قسم كبير او است و گل او شبيه به آن و بيخش به قدر زيتون و قوى الحراره قريب به درجه چهارم و محرق و لذاع و قويتر از ساير اقسام و طلاى او